ΚΟΚΩΔΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗ ΗΧΩΝ

Η κοκκώδης σύνθεση ήχων παρουσιάστηκε πρώτα ως μέθοδο σύνθεσης μουσικής  από τον μουσικό, μαθηματικό και αρχιτέκτονα  Γιάννη Ξενάκη το 1954 στο έργο του Μετάστασης. Η πολυπλοκότητα αναπαραγωγής των δεδομένων που χρειαζόντουσαν για την εφαρμογή αυτής της μεθόδου σύνθεσης με αναλογικά μέσα την κράτησε μακριά μέχρι πρόσφατα από τα χέρια συνθετών, αλλά η άνθιση της ψηφιακής τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια έδωσε νέες βάσεις για την εφαρμογή της.

 

Η μέθοδος βασίζεται στην πολλή συχνή παραγωγή μικρών ακουστικών συμβάντων (περίπου 50ms) που ονομάζονται κόκκοι (grains). Η συχνότητα των κόκκων κυμαίνεται από μερικές εκατοντάδες μέχρι μερικές χιλιάδες το δευτερόλεπτο και μπορεί να προέρχονται είτε από εσωτερικά wavetables (ημιτονοειδή κυματομορφες η άλλες) η ακόμα και από ήχους samples. Αυτό που είναι αξιοσημείωτο με αυτή τη μέθοδο σύνθεσης είναι ο ηχητικός πλούτος που παράγεται μέσα από τη παραγωγή όλων αυτών των μικρών ακουστικών συμβάντων.

 

Η κοκκώδης σύνθεση δεν βασίζεται τόσο στη πολυπλοκότητα μιας γεννήτριας κόκκων όσο στη πολυπλοκότητα των παραμέτρων που χρειάζονται για να την οδηγήσουν. Μια απλή γεννήτρια κόκκων μπορεί απλά να κατασκευαστή με μια ημιτονοειδής γεννήτρια ήχου που ελέγχεται από μια περιβάλλουσα έντασης με τη κατάλληλη καμπύλη έλεγχου (συνήθως χρησιμοποιείται μια Gaussian καμπύλη – σχήμα 1). Αυτή η απλή γεννήτρια κόκκων μπορεί να εξελιχτεί ώστε να παράγει και άλλες κυματομορφες όπως επίσης και ήχους samples.

 

σχήμα 1. Μια απλή γεννήτρια κόκκων

 

Η ιδιομορφία της κοκκώδης σύνθεσης να χρησιμοποιεί πολλά μικρότερα ακουστικά συμβάντα για τη διαμόρφωση ενός μεγαλύτερου ακουστικού συμβάν (ήχου) κάνει αναγκαία τη χρησιμοποιήσει διάφορων μεθόδων για την οργάνωση των κόκκων. Αυτές οι μέθοδοι χωρίζονται σε δυο βασικές κατηγόριες. Στη μια κατηγόρια βρίσκουμε μεθόδους που χρησιμοποιούν την ανάλυση ενός ήχου (συνήθως μέσα από FFT) για την αναπαραγωγή των κόκκων ενώ στην άλλη κατηγόρια βρίσκουμε μεθόδους στις οποίες η ανάλυση δεν είναι αναγκαία. Μια από τις μεθόδους που βρίσκουμε στη δεύτερη κατηγόρια είναι η Ασύγχρονη κοκκώδη σύνθεση – μια από της πιο διαδεδομένες μεθόδους οργάνωσης ηχητικών κόκκων.

 

Στην Ασύγχρονη κοκκώδη σύνθεση οι κόκκοι παράγονται σε ασύγχρονα ρεύματα και έπειτα τοποθετούνται είτε βάση πιθανοτήτων η στοχαστικά σε ακουστικές περιοχές που ονομάζονται σύννεφα (clouds – σχήμα 2). Ένα σύννεφο είναι η μονάδα με την οποία ένας συνθέτης δουλεύει και προσδιορίζεται από της εξής παραμέτρους:

 

  1. Ώρα εκκινήσεις και διάρκειας ενός σύννεφου (σε δευτερόλεπτα).
  2. Διάρκεια κόκκων (σε χιλιοστά του δευτερόλεπτου). Η διάρκεια μπορεί να είναι τυχαία, σταθερή η ανάλογη της βασικής συχνότητας του κόκκου.
  3. Κυματομορφη κόκκων (ημιτονοειδή, τριγωνική, τετραγωνική η samples).
  4. Μπάντα συχνοτήτων (πχ από 500Ηz ως 2000Ηz).
  5. Συχνότητα κόκκων ανά δευτερόλεπτο (Πόσοι κόκκοι θα παράγονται ανά δευτερόλεπτο. Πχ 300).
  6. Πανοραμική τοποθετήσει κόκκων (σε στερεοφωνικό η πολληκαναλο σύστημα αναπαραγωγής).

 

 

 

 

σχήμα 2 – Ηχητικά σύννεφα

 

 

Σήμερα πλέον υπάρχουν πολλά προγράμματα που χρησιμοποιούν τη κοκκώδη σύνθεση ως βασικό μέσο σύνθεσης και αναπαραγωγής ήχων. Γεννήτριες κόκκων μπορούμε να βρούμε σε διάφορα εμπορικά προγράμματα όπως το Reasons 2, το Reactor, το Absynth και πολλά αλλά. Επίσης υπάρχουν διάφορα freeware προγράμματα που βασίζονται στη κοκκώδη σύνθεση όπως το Granulab ( http://hem.passagen.se/rasmuse/Granny.htm ) η το Granular Cloud Generator. Τέλος, αποκτώντας καλή γνώση γύρο από το αντικείμενο της κοκκώδης σύνθεσης, η κατασκευή τέτοιων οργάνων είναι δυνατή μέσο προγραμμάτων όπως το SynthEdit, CPS και το MAX/MSP. Παραδείγματα μπορείτε να βρείτε:

 

http://www.oli.adbe.org/plugins.htm για το SynthEdit

 

http://www.sonicspace.org για το CPS

 

http://www.hkbu.edu.hk/~lamer/ για το MAX/MSP

 

Διαβάστε περισσότερα για τη κοκκώδη σύνθεση στο Internet:

 

http://www.granularsynthesis.live.com.au

 

http://music.calarts.edu/~eric/gs.html

 

http://www.sonicspace.org/GS.htm

 

Βιβλιογραφία:

 

The Computer Music Tutorial – Curtis Roads

Το πιο ολοκληρωμένο βιβλίο για μουσική με Η/Υ

 

Microsound – Curtis Roads

Εξειδικευμένο στη κοκκώδη σύνθεση.

 

Δημήτρης Μπαρνιάς 2004

 

Top^

 

 

©sonicspace.org 2005